Кыргыз Республикасында биомедициналык маалыматтардын жүгүртүлүшүнүн коопсуздугун укуктук жөнгө салуунун маселелери

Нургазиева А.Р.

https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.1.12.16

Кыргыз Республикасында биомедициналык маалыматтардын жүгүртүлүшүнүн коопсуздугун укуктук жөнгө салуунун маселелери

Полный текст Full text

PDF (RUS)

Корутунду Авторлор жөнүндө Шилтемелер

Корутунду

Киришүү. Акыркы жылдары Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо системасында санариптик технологиялар активдүү түрдө кир- гизилүүдө. Электрондук медициналык карталар, лабораториялык маалымат базалары жана маалыматтык системалар биомедициналык маалыматтардын ири көлөмүн түзүүдө. Бул маалыматтар диагностика, дарылоо, илимий изилдөөлөр жана саламаттык сактоону башкаруу үчүн чоң мааниге ээ. Ошол эле учурда, аларды пайдалануу маалыматтын агып кетүү коркунучу жана уруксатсыз жетүү сыяктуу тобокелдиктер менен коштолот. Макаланын максаты — Кыргыз Республикасынын биомедициналык маалыматтарды жүгүртүү чөйрөсүн жөнгө салган колдонуудагы ченемдик-укуктук актыларын, ошондой эле саламаттык сактоо тармагындагы киберкоопсуздуктун учурдагы абалын талдоо болуп саналат. Материалдар жана методдор.Кыргыз Республикасынын биомедициналык жана медициналык маалыматтарды башкарууну жөнгө салуучу колдонулуп жаткан нормативдик-укуктук актыларына обзор жүр- гүзүлдү, ошондой эле биомедициналык маалыматтарды башкаруу боюнча эл аралык талаптарга талдоо жасалды. Жыйынтык. Жүргүзүлгөн талдоо бул чөйрөдөгү укуктук жөнгө салуу фрагментардык мүнөзгө ээ экендигин жана аны мындан ары өркүн- дөтүү зарыл экендигин көрсөттү. Корутунду. Мыйзамдарды өркүндөтүү жана киберкоопсуздук чараларын күчөтүү биомедициналык маалыматтарды ишенимдүү коргоону камсыз кылууга жана аларды медициналык жана илимий ишмер- дүүлүктө натыйжалуу пайдаланууга шарт түзөт.

Авторлор жөнүндө

Нургазиева Асель Рысбековна, доктор биологических наук, руководитель Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья Министерства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская Республика

Аширалиева Дамира Омурзаковна, соискатель, научный сотрудник Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья Министерства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская Республика

Байызбекова Джайнагуль Алчинбековна, доктор медицинских наук, профессор, руководитель Центра анализа, управления рисками общественного здоровья и профилактики заболевания Национального института общественного здоровья Министерства здра воохранения, Бишкек, Кыргызская Республика

Абдыкеримов Намазбек Кудайбергенович, кандидат ветеринарных наук, заведующий лаборатории вирусологии Института биотехнологии НАН Кыргызской Республики, Бишкек

Алтымышева Нурила Алмазбековна, кандидат медицинских наук, директор Республиканского центра укрепления здоровья и массовой коммуникации, Бишкек, Кыргызская Республика

Nurgazieva Asel Rysbekovna, Doctor of Biological Sciences, Head of the Center for Environmental Medicine, Human Ecology, and Nutrition, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Ashiralieva Damira Omurzakovna, PhD Candidate, Researcher, Center for Environmental Medicine, Human Ecology, and Nutrition, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Baiyzbekova Djainagul Alchinbekovna, Doctor of Medical Sciences, Professor, Head of the Center for Analysis, Management of Public Health Risks, and Disease Prevention, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Abdykerimov Namazbek Kudaibergenovich, Candidate of Veterinary Sciences, Head of the Virology Laboratory, Institute of Biotechnology, National Academy of Sciences of the Kyrgyz Republic, Bishkek

Altymysheva Nurila Almazbekovna, Candidate of Medical Sciences, Director of the Republican Center for Health Promotion and Mass Communication, Bishkek Kyrgyz Republic

Нургазиева Асел Рысбековна, биология илимдеринин доктору, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Айлана-чөйрө медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун жетекчиси, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Аширалиева Дамира Өмүрзаковна, PhD кандидаты, Айлана-чөйрө медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун изилдөөчүсү, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Байызбекова Джайнагүл Алчынбековна , медицина илимдеринин доктору, профессор, Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо, башкаруу жана оорулардын алдын алуу борборунун жетекчиси, Саламаттыкты сактоо министрлиги, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Абдыкеримов Намазбек Кудайбергенович, ветеринария илимдеринин кандидаты, Биотехнология институтунун вирусология лабораториясынын башчысы, Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы, Бишкек

Алтымышева Нурила Алмазбековна, медицина илимдеринин кандидаты, Республикалык ден соолукту чыңдоо жана массалык коммуникация борборунун директору, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Шилтемелер

1.Закон Кыргызской Республики от 12 июля 2022 года № 61 «О внесении изменений в Закон Кыргызской Республики "Об информации персонального характера"».

2.Закон Кыргызской Республики от 12 января 2024 года № 14 «Об охране здоровья граждан в Кыргызской Республике». 3. Закон Кыргызской Республики от 23 января 2025 года № 25 «О биологической безопасности в Кыргызской Республике».

4. Цифровой кодекс Кыргызской Республики, от 31 июля 2025 года Кодекс КР № 178.

5. WHO. Health Data Governance Framework. Geneva, 2021. Актуально на 15.12.2025 https://www.who.int/data/principles

6. OECD, Recommendation of the Council on Health Data Governance, OECD/LEGAL/0433 – 2025. Р.11. Актуально на 13.12.2025 https://legalinstruments.oecd.org/en

7. ISO/IEC 27001:2022 Information security management systems. Актуально на 13.12.2025 ISO/IEC 27001:2022(en) https://www. iso.org/obp/ui/en/#iso:std:iso-iec:27001:ed-3:v1:en

8. ISO/IEC 27001:2022. Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements. Актуально на 13.12.2025 https://www.iso.org/standard/27001

9. ISO 27799:2020 Health informatics — Information security. Актуально на 13.12.2025. https://www.iso.org/standard/84647.html 10. GDPR — General Data Protection Regulation, EU, 2018. Актуально на 13.12.2025. https://gdpr-info.eu/

11. UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence, 2021 Актуально на 13.12.2025. https://www.unesco.org/en/ar ticles/recommendation-ethics-artificial-intelligence