Health care of Kyrgyzstan
Zdravoohraneniye Kyrgyzstana

ISSN 1694-8068 (Print)

ISSN 1694-805X (Online)

Log in

Results of the national study of lead in capillary blood among children aged 13–72 months

https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
Results of the national study of lead in capillary blood among children aged 13–72 months
Полный текст Full text  

PDF (RUS)

PDF (RUS)
Abstract About the authors References

Abstract

Introduction. Lead (Pb) is a priority toxicant that adversely affects the health of young children, particularly during periods of intensive neurocognitive and somatic development [4]. Despite the existence of local environmental protection and sanitary-epidemiological safety programs, until 2024 the Kyrgyz Republic lacked systematic population-based data on blood lead concentrations among children aged 13–72 months. This gap hindered objective assessment of the problem’s magnitude, risk stratification, and planning of evidence-based preventive measures. [1]. Objective. To assess blood lead levels among children under 6 years of age and to estimate the prevalence of elevated blood lead. Materials and Methods. The study was conducted in 21 settlements of the Republic. Of these, 18 were classified as lead-safe areas; a total of 930 children aged 13–72 months were included from these locations. In the remaining three settlements, elevated lead levels were identified — the so-called lead-affected provinces — namely Sovetskoye village (Batken Region), the city of Mailuu-Suu (Jalal-Abad Region), and Ak-Tyuz village (Chui Region). Data were collected from 173 children in these areas. In total, 1,103 children were included in the study.The sample was formed using a multistage random sampling design with sequential selection of regions, settlements, households, and children, ensuring representativeness by geographic distribution, settlement type, and socio-environmental living conditions. Laboratory screening of blood lead concentration was performed on capillary blood using the portable LeadCare II analyzer with a minimum detection limit of 3.3 µg/dL [2]. The environmental component included household assessments using X-ray fluorescence (XRF) analysis to detect lead on surfaces and household items [4,5]. In addition, questionnaires administered to parents and caregivers were used to examine behavioral, household, and environmental factors of potential exposure that may increase the risk of lead intoxication among children [1,4,5]. Results. At the national level, one in five children (21%) in Kyrgyzstan had elevated blood lead levels exceeding the threshold requiring action according to WHO recommendations (5 µg/dL). This finding is of concern, as the data represent population-level lead exposure among young children in the general population, not only among those living in environmentally contaminated areas. Nationwide, blood lead exposure varied by demographic characteristics and region in the nationally representative sample. Higher blood lead levels were observed among boys, older children, children living in rural areas, and those whose parents/caregivers had lower educational attainment. Children residing in contaminated areas had significantly higher blood lead levels compared with the national population average. Mean blood lead levels were higher among boys than girls in contaminated areas. Conclusions. The study provides the first national evidence-based assessment of lead burden among children aged 13–72 months in Kyrgyzstan, confirming territorial heterogeneity, the cumulative nature of Pb exposure, and the applicability of portable and reference laboratory methods for future surveillance cycles. The findings constitute a factual basis for deeper analytical and epidemiological assessments and for the subsequent expansion of blood lead monitoring programs in the pediatric population.

About the authors

Байызбекова Джайнагуль Алчинбековна, доктор медицинских наук, профессор, руководитель Центра анализа, управления рисками общественного здоровья и профилактики заболевания Национального института общественного здоровья Министерства здра- воохранения, Бишкек, Кыргызская Республика

Абдиразаков Нурбек Алмазбекович, аспирант, врач эпидемиолог Центра анализа, управления рисками общественному здоровью и профилактике заболеваний Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Дооронбекова Aйжан Жакыпбековна, соискатель, научный сотрудник Центра анализа, управления рисками общественному здравоохранению и профилактики заболеваний Национального инсти- тута общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Жумалиева Чынаркул Койчумановна, соискатель, научный сотрудник Центра анализа, управления рисками общественному здравоохранению и профилактики заболеваний Национального инсти- тута общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Кубатова Айсулуу Кубатовна, аспирант, научный сотрудник Цент- ра анализа, управления рисками общественному здравоохранению и профилактики заболеваний Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Эсеналиева Айдай Дуйшонбековна, аспирант, врач-эпидемиолог Центра анализа, управления рисками общественному здоровью и профилактики заболеваний Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Алмереков Кубанычбек Шукурбекович, аспирант, сотрудник Центра медицины окружающей среды экологии человека и питания Национального института общественного здоровья МЗ; координатор проекта ОО «ЭКОИС-Бишкек», Бишкек, Кыргызская Республика

Лу Ии , MBBS, Ph.D., консультант, старший программный менеджер Vital strategies, Нью-Йорк, Соединенные Штаты

Кушваха Минакши, MPH, консультант, аналитик Vital strategies, Нью-Йорк, Соединенные Штаты

Каныметова Асель Каныметовна, соискатель, руководитель Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья Министерства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская

Ашыралиева Дамира Омурзаковна, соискатель, научный сотрудник Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья Министе- рства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская

Нургазиева Асель Рысбековна, доктор биологических наук, руководитель Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья Министерства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская Республика

Жакипова Индира Кулмановна, программный менеджер ОО «ЭКОИС-Бишкек», Бишкек, Кыргызская Республика

Аманбеков Эльдияр Бакытович, аспирант, научный сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Джанабилова Гульнара Аскарбековна, научный сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Орозбекова Айымжан Кылычбековна, научный сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Жолдошбаев Айбек Жолдошбаевич, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Мадымарова Алтынай Таирбековна, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Абдысаматов Дуйшонбек Кыязидинович, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Исмаилова Айкуль Джапаргазиевна, кандидат медицинских наук, заведующая организационным методическим отделом Республиканского центра крови, Бишкек, Кыргызская Республика

Тургумбаева Жазгүлү Джамалбековна, аспирант, сотрудник Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Шейшеева Нуржамал Асанбековна, заместитель директора Республиканского центра укрепления здоровья и массовой коммуникации МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Саадашов Адилет Азаматович, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Саргсян Аэлита Кареновна, технический консультант, Pure Earth, Ереван, Армения

Намбиар Лавания, PhD, технический консультант Pure Earth, НьюЙорк, Соединенные Штаты

Касымбеков Жаркынбек Орозбекович, доктор медицинских наук, директор Национального института общественного здоровья, Бишкек, Кыргызская Республика

Алтымышева Нурила Алмазбековна, кандидат медицинских наук, директор Республиканского центра укрепления здоровья и массовой коммуникации, Бишкек, Кыргызская Республика

Baiyzbekova Dzhainagul Alchinbekovna, Doctor of Medical Sciences, Professor, Head of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Abdirazakov Nurbek Almazbekovich, postgraduate student, physician epidemiologist, Center for Analysis, Management of Public Health Risks and Disease Prevention, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Dooronbekova Aizhan Zhakypbekovna, applicant, research fellow of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Zhumalieva Chynarkul Koichumanovna, applicant, research fellow of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Kubatova Aisulu Kubatovna, graduate student, researcher of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Esenalieva Aidai Duishonbekovna, Postgraduate student, epidemiologist, Center for Analysis, Public Health Risk Management and Disease Prevention, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Almerekov Kubanychbek Shukurbekovich, Postgraduate student, employee of the Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health; project coordinator of the NGO "ECOIS-Bishkek", Bishkek, Kyrgyz Republic

Lu Yi, MBBS, Ph.D., Consultant, Senior Program Manager, Vital Strategies, New York, United States

Kushwaha Meenakshi, MPH, Consultant, Analyst Vital Strategies, New York, United States

Kanymetova Asel Kanymetovna, Applicant, Candidate of Medical Sciences, Head of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management, National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Ashyralieva Damira Omurzakovna, applicant, researcher, Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Nurgazieva Asel Rysbekovna, Doctor of Biological Sciences, Head of the Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Zhakipova Indira Kulmanovna, program manager, Public Association "ECOIS-Bishkek", Bishkek, Kyrgyz Republic

Amanbekov Eldiiar Bakytovich, Postgraduate student, research fellow at the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Dzanabilova Gulnara Askarbekovna, Researcher, Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Orozbekova Ayymzhan Kylychbekovna, Researcher, Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Zholdoshbaev Aibek Zholdoshbaevich, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Madymarova Altynay Tairbekovna, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Abdysamatov Duishonbek Kyyazidinovich, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Ismailova Aikul Dzhapargazievna, Candidate of Medical Sciences Head of the Organizational Methods Department Republican Blood Center, Bishkek, Kyrgyz Republic

Turgumbayeva Zhazgulu Dzhamalbekovna, postgraduate student, employee of the Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Sheysheeva Nurzhamal Asanbekovna, Deputy Director of the Republican Center for Health Promotion and Mass Communication of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Saadashov Adilet Azamatovich, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Sargsyan Aelita Karenovna, Technical Consultant, Pure Earth, Yerevan, Armenia

Nambiar Lavanya, PhD, Technical Consultant, Pure Earth, New York, United States

Kasymbekov Zharkynbek Orozbekovich, Doctor of Medical Sciences, Director of the National Institute of Public Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Altymysheva Nurila Almazbekovna, Candidate of Medical Sciences, Director Republican Center for Health Promotion and Mass Communication, Bishkek, Kyrgyz Republic

Байызбекова Жайнагүл Алчынбековна, медицина илимдеринин доктору, профессор, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун башчысы, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Абдиразаков Нурбек Алмазбекович, аспирант, дарыгер-эпидемиолог, Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо, башкаруу жана оорулардын алдын алуу борборунун Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун башчысы, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Дооронбекова Айжан Жакыпбековна, талапкер, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Жумалиева Чынаркүл Койчумановна, талапкер, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Кубатова Айсулу Кубатовна, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Эсеналиева Айдай Дүйшөнбековна, аспирант, эпидемиолог, талдоо борборунун, Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин башкаруу жана оорулардын алдын алуу, Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институт, Саламаттыкты сактоо министрлиги, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Алмереков Кубанычбек Шукурбекович, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун кызматкери; "ECOIS-Бишкек" бейөкмөт уюмунун долбоор координатору, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Лу Йи, MBBS, Ph.D., консультант, улук программа менеджери, Vital Strategies, Нью-Йорк, АКШ

Кушваха Минакши, MPH, консультант, Vital Strategies аналитиги, Нью-Йорк, АКШ

Каныметова Асел Каныметовна, арыз ээси, медицина илимдеринин кандидаты, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун жетекчиси, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Ашыралиева Дамира Омурзаковна, арыз ээси, изилдөөчү, Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борбору, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Нургазиева Асел Рысбековна, биология илимдеринин доктору, Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун жетекчиси, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Жакипова Индира Кулмановна, программа менеджери, "ECOIS-Бишкек" коомдук бирикмеси, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Аманбеков Элдияр Бакытович, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Джанабилова Гульнара Аскарбековна, Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борбордун илимий кызматкери, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Орозбекова Айымжан Кылычбековна, Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борбордун илимий кызматкери, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Жолдошбаев Айбек Жолдошбаевич, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Мадымарова Алтынай Таирбековна, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Абдысаматов Дүйшөнбек Кыязидинович, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Исмаилова Айкүл Жапаргазиевна, медицина илимдеринин кандидаты, Республикалык кандын уюштуруу методдору бөлүмүнүн башчысы Борбор, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Тургумбаева Жазгулу Жамалбековна, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Шейшеева Нуржамал Асанбековна, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Республикалык ден соолукту чыңдоо жана массалык коммуникация борборунун директорунун орун басары, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Саадашов Адилет Азаматович, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Саргсян Аэлита Кареновна, Техникалык консультант, Pure Earth, Ереван, Армения

Намбиар Лаванья, PhD, Техникалык консультант, Pure Earth, Нью-Йорк, АКШ

Касымбек Жаркынбек Орозбекович, медицина илимдеринин доктору, Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун директору, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Алтымышева Нурила Алмазбековна, медицина илимдеринин кандидаты, Республикалык ден соолукту чыңдоо жана массалык коммуникация борборунун директору, Бишкек, Кыргыз Республикасы

 

 

 

References

1. Байызбекова Д.А., и др. Отчёт проекта «Исследование уровня свинца в крови у детей 13–72 месяцев в Кыргызстане». Бишкек; 2024.

2. Magellan Diagnostics Inc. LeadCare II Blood Lead Testing System: Technical User Manual. USA; 2023–2024.

3. World Health Organization. Childhood Lead Poisoning: Clinical Management and Laboratory Screening Guidelines. Geneva; 2024.

4. UNICEF & Pure Earth. The Toxic Truth: Children’s Exposure to Lead Pollution. New York; 2024.

5. Vital Strategies. Environmental Health and Heavy Metals Prevention Programs. 2024.

1. Байызбекова Д.А., и др. Отчёт проекта «Исследование уровня свинца в крови у детей 13–72 месяцев в Кыргызстане». Бишкек; 2024.

2. Magellan Diagnostics Inc. LeadCare II Blood Lead Testing System: Technical User Manual. USA; 2023–2024.

3. World Health Organization. Childhood Lead Poisoning: Clinical Management and Laboratory Screening Guidelines. Geneva; 2024.

4. UNICEF & Pure Earth. The Toxic Truth: Children’s Exposure to Lead Pollution. New York; 2024.

5. Vital Strategies. Environmental Health and Heavy Metals Prevention Programs. 2024.

1. Байызбекова Д.А., и др. Отчёт проекта «Исследование уровня свинца в крови у детей 13–72 месяцев в Кыргызстане». Бишкек; 2024.

2. Magellan Diagnostics Inc. LeadCare II Blood Lead Testing System: Technical User Manual. USA; 2023–2024.

3. World Health Organization. Childhood Lead Poisoning: Clinical Management and Laboratory Screening Guidelines. Geneva; 2024.

4. UNICEF & Pure Earth. The Toxic Truth: Children’s Exposure to Lead Pollution. New York; 2024.

5. Vital Strategies. Environmental Health and Heavy Metals Prevention Programs. 2024.

Keywords
Lead poisoning , Blood lead level , Lead and children , Monitoring of childhood lead exposure ,
Для цитирования

Байызбекова Д.А., Абдиразаков Н.А., Дооронбекова А.Д., Жумалиева Ч.К., Кубатова А.К., Эсеналиева А., Алмереков К.Ш., Лу Ии, Кушваха М., Каныметова А.К., Ашыралиева Д.О., Нургазиева А.Р., Жакипова И.К., Аманбеков Э.Б., Джанабилова Г.А., Орозбекова А.К., Жолдошбаев А.Ж., Мадымарова А.Т., Абдысаматов Д.К., Исмаилова А.Д., Тургумбаева Ж.Д., Шейшеева Н.А., Саадашов А.А., Саргсян А.К., Намбиар Л., Касымбеков Ж.О., Алтымышева Н.А. Результаты национального исследования свинца в капиллярной крови у детей в возрасте 13–72 месяцев. Научно-практический журнал «Здравоохранение Кыргызстана» 2026, № 1, с. 23-35. https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
For citation

Baiyzbekova D.A., Abdirazakov N.A., Dooronbekova A.D., Zhumalieva Ch.K., Kubatova A.K., Esenalieva A., Almerekov K.Sh., Yi Lu, Kushwaha M., Kanymetova A.K., Ashyralieva D.O., Nurgazieva A.R., Zhakirova I.K., Amanbekov E. B., Dzhanabilova G.A., Orozbekova A.K., Zholdoshbaev A. J.,Madymarova A.T., Abdysamatov D.K., Ismailova A.Dz., Turgumbaeva Zh.D., Sheysheeva N.A.,Saadashov A.A., Sargsyan A.K., Nambiar L., Kasymbekov Zh.O., Altymysheva N.A.Results of the national study of lead in capillary blood among children aged 13–72 months. Scientific practical journal “Health care of Kyrgyzstan” 2026, No.1, p. 23-35. https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
Цитата үчүн

Байызбекова Д.А., Абдиразаков Н.А., Дооронбекова А.Д., Жумалиева Ч.К., Кубатова А.К., Эсеналиева А., Алмереков К.Ш., Лу Ии, Кушваха М., Каныметова А.К., Ашыралиева Д.О., Нургазиева А.Р., Жакипова И.К., Аманбеков Э.Б., Джанабилова Г.А., Орозбекова А.К., Жолдошбаев А.Ж., Мадымарова А.Т., Абдысаматов Д.К., Исмаилова А.Д., Тургумбаева Ж.Д., Шейшеева Н.А., Саадашов А.А., Саргсян А.К., Намбиар Л., Касымбеков Ж.О., Алтымышева Н.А. 13–72 айлык балдардын капиллярдык канында коргошундун деңгээли боюнча улуттук изилдөөнүн жыйынтыктары. Кыргызстандын саламаттык сактоо илимий-практикалык журналы 2026, № 1, б. 23-35. https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
Authors Kanymetova A.K., Abdirazakov N.A., Dooronbekova A.Zh. , Zhumalieva Ch.K., Esenalieva A. D., Almerekov K.Sh., Yi Lu, Kushwaha M., Nurgazieva A.R., Zhakipova I.K., Dzanabilova G. A., , Orozbekova A.K., Amanbekov E.B., Zholdoshbaev A.J., Madymarova A.T., Abdysamatov D.K., Ismailova A.Dz., Turgumbaeva Zh.D., Sheysheeva N.A., Saadashov A.A., Sargsyan A.K., Nambiar L., Kasymbekov Zh.O., Altymysheva N.A. , Kubatova A.K., Baiyzbekova D.A., Ashyralieva D.O.
Link doi.org https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
Pages 23-35
Keywords Lead poisoning , Blood lead level , Lead and children , Monitoring of childhood lead exposure ,
Russian
Об авторах

Байызбекова Джайнагуль Алчинбековна, доктор медицинских наук, профессор, руководитель Центра анализа, управления рисками общественного здоровья и профилактики заболевания Национального института общественного здоровья Министерства здра- воохранения, Бишкек, Кыргызская Республика

Абдиразаков Нурбек Алмазбекович, аспирант, врач эпидемиолог Центра анализа, управления рисками общественному здоровью и профилактике заболеваний Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Дооронбекова Aйжан Жакыпбековна, соискатель, научный сотрудник Центра анализа, управления рисками общественному здравоохранению и профилактики заболеваний Национального инсти- тута общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Жумалиева Чынаркул Койчумановна, соискатель, научный сотрудник Центра анализа, управления рисками общественному здравоохранению и профилактики заболеваний Национального инсти- тута общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Кубатова Айсулуу Кубатовна, аспирант, научный сотрудник Цент- ра анализа, управления рисками общественному здравоохранению и профилактики заболеваний Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Эсеналиева Айдай Дуйшонбековна, аспирант, врач-эпидемиолог Центра анализа, управления рисками общественному здоровью и профилактики заболеваний Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Алмереков Кубанычбек Шукурбекович, аспирант, сотрудник Центра медицины окружающей среды экологии человека и питания Национального института общественного здоровья МЗ; координатор проекта ОО «ЭКОИС-Бишкек», Бишкек, Кыргызская Республика

Лу Ии , MBBS, Ph.D., консультант, старший программный менеджер Vital strategies, Нью-Йорк, Соединенные Штаты

Кушваха Минакши, MPH, консультант, аналитик Vital strategies, Нью-Йорк, Соединенные Штаты

Каныметова Асель Каныметовна, соискатель, руководитель Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья Министерства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская

Ашыралиева Дамира Омурзаковна, соискатель, научный сотрудник Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья Министе- рства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская

Нургазиева Асель Рысбековна, доктор биологических наук, руководитель Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья Министерства здравоохранения, Бишкек, Кыргызская Республика

Жакипова Индира Кулмановна, программный менеджер ОО «ЭКОИС-Бишкек», Бишкек, Кыргызская Республика

Аманбеков Эльдияр Бакытович, аспирант, научный сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Джанабилова Гульнара Аскарбековна, научный сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Орозбекова Айымжан Кылычбековна, научный сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Жолдошбаев Айбек Жолдошбаевич, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Мадымарова Алтынай Таирбековна, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Абдысаматов Дуйшонбек Кыязидинович, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Исмаилова Айкуль Джапаргазиевна, кандидат медицинских наук, заведующая организационным методическим отделом Республиканского центра крови, Бишкек, Кыргызская Республика

Тургумбаева Жазгүлү Джамалбековна, аспирант, сотрудник Центра медицины окружающей среды, экологии человека и питания Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Шейшеева Нуржамал Асанбековна, заместитель директора Республиканского центра укрепления здоровья и массовой коммуникации МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Саадашов Адилет Азаматович, сотрудник Научно-практического центра инфекционного контроля и управления медицинскими отходами Национального института общественного здоровья МЗ, Бишкек, Кыргызская Республика

Саргсян Аэлита Кареновна, технический консультант, Pure Earth, Ереван, Армения

Намбиар Лавания, PhD, технический консультант Pure Earth, НьюЙорк, Соединенные Штаты

Касымбеков Жаркынбек Орозбекович, доктор медицинских наук, директор Национального института общественного здоровья, Бишкек, Кыргызская Республика

Алтымышева Нурила Алмазбековна, кандидат медицинских наук, директор Республиканского центра укрепления здоровья и массовой коммуникации, Бишкек, Кыргызская Республика
Полный текст

PDF (RUS)
Список литературы

1. Байызбекова Д.А., и др. Отчёт проекта «Исследование уровня свинца в крови у детей 13–72 месяцев в Кыргызстане». Бишкек; 2024.

2. Magellan Diagnostics Inc. LeadCare II Blood Lead Testing System: Technical User Manual. USA; 2023–2024.

3. World Health Organization. Childhood Lead Poisoning: Clinical Management and Laboratory Screening Guidelines. Geneva; 2024.

4. UNICEF & Pure Earth. The Toxic Truth: Children’s Exposure to Lead Pollution. New York; 2024.

5. Vital Strategies. Environmental Health and Heavy Metals Prevention Programs. 2024.
Для цитирования

Байызбекова Д.А., Абдиразаков Н.А., Дооронбекова А.Д., Жумалиева Ч.К., Кубатова А.К., Эсеналиева А., Алмереков К.Ш., Лу Ии, Кушваха М., Каныметова А.К., Ашыралиева Д.О., Нургазиева А.Р., Жакипова И.К., Аманбеков Э.Б., Джанабилова Г.А., Орозбекова А.К., Жолдошбаев А.Ж., Мадымарова А.Т., Абдысаматов Д.К., Исмаилова А.Д., Тургумбаева Ж.Д., Шейшеева Н.А., Саадашов А.А., Саргсян А.К., Намбиар Л., Касымбеков Ж.О., Алтымышева Н.А. Результаты национального исследования свинца в капиллярной крови у детей в возрасте 13–72 месяцев. Научно-практический журнал «Здравоохранение Кыргызстана» 2026, № 1, с. 23-35. https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
English
About authors

Baiyzbekova Dzhainagul Alchinbekovna, Doctor of Medical Sciences, Professor, Head of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Abdirazakov Nurbek Almazbekovich, postgraduate student, physician epidemiologist, Center for Analysis, Management of Public Health Risks and Disease Prevention, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Dooronbekova Aizhan Zhakypbekovna, applicant, research fellow of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Zhumalieva Chynarkul Koichumanovna, applicant, research fellow of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Kubatova Aisulu Kubatovna, graduate student, researcher of the Center for Analysis and Management of Public Health Risks National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Esenalieva Aidai Duishonbekovna, Postgraduate student, epidemiologist, Center for Analysis, Public Health Risk Management and Disease Prevention, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Almerekov Kubanychbek Shukurbekovich, Postgraduate student, employee of the Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health; project coordinator of the NGO "ECOIS-Bishkek", Bishkek, Kyrgyz Republic

Lu Yi, MBBS, Ph.D., Consultant, Senior Program Manager, Vital Strategies, New York, United States

Kushwaha Meenakshi, MPH, Consultant, Analyst Vital Strategies, New York, United States

Kanymetova Asel Kanymetovna, Applicant, Candidate of Medical Sciences, Head of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management, National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Ashyralieva Damira Omurzakovna, applicant, researcher, Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Nurgazieva Asel Rysbekovna, Doctor of Biological Sciences, Head of the Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Zhakipova Indira Kulmanovna, program manager, Public Association "ECOIS-Bishkek", Bishkek, Kyrgyz Republic

Amanbekov Eldiiar Bakytovich, Postgraduate student, research fellow at the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Dzanabilova Gulnara Askarbekovna, Researcher, Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Orozbekova Ayymzhan Kylychbekovna, Researcher, Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management, National Institute of Public Health, Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Zholdoshbaev Aibek Zholdoshbaevich, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Madymarova Altynay Tairbekovna, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Abdysamatov Duishonbek Kyyazidinovich, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Ismailova Aikul Dzhapargazievna, Candidate of Medical Sciences Head of the Organizational Methods Department Republican Blood Center, Bishkek, Kyrgyz Republic

Turgumbayeva Zhazgulu Dzhamalbekovna, postgraduate student, employee of the Center for Environmental Medicine, Human Ecology and Nutrition of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Sheysheeva Nurzhamal Asanbekovna, Deputy Director of the Republican Center for Health Promotion and Mass Communication of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Saadashov Adilet Azamatovich, employee of the Scientific and Practical Center for Infection Control and Medical Waste Management of the National Institute of Public Health of the Ministry of Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Sargsyan Aelita Karenovna, Technical Consultant, Pure Earth, Yerevan, Armenia

Nambiar Lavanya, PhD, Technical Consultant, Pure Earth, New York, United States

Kasymbekov Zharkynbek Orozbekovich, Doctor of Medical Sciences, Director of the National Institute of Public Health, Bishkek, Kyrgyz Republic

Altymysheva Nurila Almazbekovna, Candidate of Medical Sciences, Director Republican Center for Health Promotion and Mass Communication, Bishkek, Kyrgyz Republic
Full text

PDF (RUS)
References

1. Байызбекова Д.А., и др. Отчёт проекта «Исследование уровня свинца в крови у детей 13–72 месяцев в Кыргызстане». Бишкек; 2024.

2. Magellan Diagnostics Inc. LeadCare II Blood Lead Testing System: Technical User Manual. USA; 2023–2024.

3. World Health Organization. Childhood Lead Poisoning: Clinical Management and Laboratory Screening Guidelines. Geneva; 2024.

4. UNICEF & Pure Earth. The Toxic Truth: Children’s Exposure to Lead Pollution. New York; 2024.

5. Vital Strategies. Environmental Health and Heavy Metals Prevention Programs. 2024.
For citation

Baiyzbekova D.A., Abdirazakov N.A., Dooronbekova A.D., Zhumalieva Ch.K., Kubatova A.K., Esenalieva A., Almerekov K.Sh., Yi Lu, Kushwaha M., Kanymetova A.K., Ashyralieva D.O., Nurgazieva A.R., Zhakirova I.K., Amanbekov E. B., Dzhanabilova G.A., Orozbekova A.K., Zholdoshbaev A. J.,Madymarova A.T., Abdysamatov D.K., Ismailova A.Dz., Turgumbaeva Zh.D., Sheysheeva N.A.,Saadashov A.A., Sargsyan A.K., Nambiar L., Kasymbekov Zh.O., Altymysheva N.A.Results of the national study of lead in capillary blood among children aged 13–72 months. Scientific practical journal “Health care of Kyrgyzstan” 2026, No.1, p. 23-35. https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
Kyrgyz
Авторлор жөнүндө

Байызбекова Жайнагүл Алчынбековна, медицина илимдеринин доктору, профессор, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун башчысы, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Абдиразаков Нурбек Алмазбекович, аспирант, дарыгер-эпидемиолог, Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо, башкаруу жана оорулардын алдын алуу борборунун Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун башчысы, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Дооронбекова Айжан Жакыпбековна, талапкер, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Жумалиева Чынаркүл Койчумановна, талапкер, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Кубатова Айсулу Кубатовна, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин талдоо жана башкаруу борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Эсеналиева Айдай Дүйшөнбековна, аспирант, эпидемиолог, талдоо борборунун, Коомдук саламаттыкты сактоо тобокелдиктерин башкаруу жана оорулардын алдын алуу, Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институт, Саламаттыкты сактоо министрлиги, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Алмереков Кубанычбек Шукурбекович, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун кызматкери; "ECOIS-Бишкек" бейөкмөт уюмунун долбоор координатору, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Лу Йи, MBBS, Ph.D., консультант, улук программа менеджери, Vital Strategies, Нью-Йорк, АКШ

Кушваха Минакши, MPH, консультант, Vital Strategies аналитиги, Нью-Йорк, АКШ

Каныметова Асел Каныметовна, арыз ээси, медицина илимдеринин кандидаты, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институтунун инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун жетекчиси, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Ашыралиева Дамира Омурзаковна, арыз ээси, изилдөөчү, Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борбору, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Нургазиева Асел Рысбековна, биология илимдеринин доктору, Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун жетекчиси, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Жакипова Индира Кулмановна, программа менеджери, "ECOIS-Бишкек" коомдук бирикмеси, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Аманбеков Элдияр Бакытович, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун илимий кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Джанабилова Гульнара Аскарбековна, Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борбордун илимий кызматкери, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Орозбекова Айымжан Кылычбековна, Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борбордун илимий кызматкери, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институту, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Жолдошбаев Айбек Жолдошбаевич, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Мадымарова Алтынай Таирбековна, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Абдысаматов Дүйшөнбек Кыязидинович, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Коомдук саламаттыкты сактоо боюнча улуттук институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Исмаилова Айкүл Жапаргазиевна, медицина илимдеринин кандидаты, Республикалык кандын уюштуруу методдору бөлүмүнүн башчысы Борбор, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Тургумбаева Жазгулу Жамалбековна, аспирант, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Айлана-чөйрөнү коргоо медицинасы, адам экологиясы жана тамактануу борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Шейшеева Нуржамал Асанбековна, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Республикалык ден соолукту чыңдоо жана массалык коммуникация борборунун директорунун орун басары, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Саадашов Адилет Азаматович, Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун Инфекцияны көзөмөлдөө жана медициналык калдыктарды башкаруу боюнча илимий-практикалык борборунун кызматкери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Саргсян Аэлита Кареновна, Техникалык консультант, Pure Earth, Ереван, Армения

Намбиар Лаванья, PhD, Техникалык консультант, Pure Earth, Нью-Йорк, АКШ

Касымбек Жаркынбек Орозбекович, медицина илимдеринин доктору, Улуттук коомдук саламаттыкты сактоо институтунун директору, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Алтымышева Нурила Алмазбековна, медицина илимдеринин кандидаты, Республикалык ден соолукту чыңдоо жана массалык коммуникация борборунун директору, Бишкек, Кыргыз Республикасы

 

 

 
Шилтемелер

1. Байызбекова Д.А., и др. Отчёт проекта «Исследование уровня свинца в крови у детей 13–72 месяцев в Кыргызстане». Бишкек; 2024.

2. Magellan Diagnostics Inc. LeadCare II Blood Lead Testing System: Technical User Manual. USA; 2023–2024.

3. World Health Organization. Childhood Lead Poisoning: Clinical Management and Laboratory Screening Guidelines. Geneva; 2024.

4. UNICEF & Pure Earth. The Toxic Truth: Children’s Exposure to Lead Pollution. New York; 2024.

5. Vital Strategies. Environmental Health and Heavy Metals Prevention Programs. 2024.
Цитата үчүн

Байызбекова Д.А., Абдиразаков Н.А., Дооронбекова А.Д., Жумалиева Ч.К., Кубатова А.К., Эсеналиева А., Алмереков К.Ш., Лу Ии, Кушваха М., Каныметова А.К., Ашыралиева Д.О., Нургазиева А.Р., Жакипова И.К., Аманбеков Э.Б., Джанабилова Г.А., Орозбекова А.К., Жолдошбаев А.Ж., Мадымарова А.Т., Абдысаматов Д.К., Исмаилова А.Д., Тургумбаева Ж.Д., Шейшеева Н.А., Саадашов А.А., Саргсян А.К., Намбиар Л., Касымбеков Ж.О., Алтымышева Н.А. 13–72 айлык балдардын капиллярдык канында коргошундун деңгээли боюнча улуттук изилдөөнүн жыйынтыктары. Кыргызстандын саламаттык сактоо илимий-практикалык журналы 2026, № 1, б. 23-35. https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2026.1.3.3.23.35
Views: 39
Copyright MAXXmarketing GmbH
JoomShopping Download & Support